13 | 12 | 2017

Leekstermeer en Lettelberterbergboezem

door: René Oosterhuis (Het Groninger Landschap)

 

leekstermeerOppervlakte: circa 320 hectare.
Eigenaar/beheer: Het Groninger Landschap en Waterschap Noorderzijlvest.
Ligging: tussen Leek en Groningen; de Oeverlanden van het Leekstermeer liggen ten zuiden van de snelweg A7 en de Lettelberterbergboezem ligt ten noorden daarvan.


Ontstaansgeschiedenis en toekomst


Het Leekstermeer is ontstaan uit een oude waterloop die door afkalving van de venige oevers steeds groter werd. Het gebied wordt gekenmerkt door een open veenweidelandschap met in het midden het Leekstermeer. Langs het meer bevinden zich plaatselijk brede rietkragen en aan de noordwestzijde ligt een moerasbos. De Lettelberter Petten (aan de noordzijde) bestaan uit een aaneengesloten complex van moerasbos met plasjes. Vanwege de lage ligging aan de rand van het Drents Plateau is het gebied uitermate geschikt om water te bergen in perioden met wateroverlast. Om die reden is ook de Lettelberterbergboezem aangelegd. Daarnaast zijn er plannen om aan de zuid- en oostzijde van het meer op grote schaal bergingsgebieden aan te leggen. Ook zal het Peizerdiep aan het Leekstermeer worden gekoppeld, waardoor de waterkwaliteit van het Leekstermeer verder zal verbeteren.


Vogels


Broedvogels

grutto  
Grutto
 

In de jaren zestig is aan de Oeverlanden van het Leekstermeer door veranderingen in de landbouw een enorme toename van de weidevogelbevolking zichtbaar. Na een periode met hoge aantallen in de jaren zeventig nemen vanaf begin jaren tachtig de aantallen weidevogels weer sterk af. Tegenwoordige broedt langs de randen van het meer een breed scala aan weidevogels zoals Kievit, Tureluur, Grutto en soms zelfs nog Kemphaan en Watersnip. De dichtheden zijn wel erg laag. Naast de verschillende weidevogelsoorten komen er tal van andere soorten voor. In 2008 broedden onder andere Waterral, Bruine Kiekendief, Roerdomp, Dodaars, Havik, Rietzanger, Rietgors, Blauwborst, Sprinkhaanzanger, Roodborsttapuit en Wielewaal.
De Lettelberterbergboezem is in 2002 ingericht om water te bergen op momenten dat de boezem te veel water te verwerken krijgt. Door die functieverandering is het gebied veranderd van een veenweidepolder naar een nat moerasgebied met water, riet en pitrusbegroeiing. Deze verandering heeft als een magneet op de vogels gewerkt. Zo slapen er in het voorjaar grote aantallen lokale Grutto’s. Ook broedt er een flink aantal moerasvogels zoals Roerdomp en Bruine Kiekendief. Verder heeft zich een kolonie Kokmeeuwen gevestigd met in 2008 ook twee paar Zwartkopmeeuwen.

Doortrekkers en wintergasten

Het Leekstermeergebied is van oudsher een belangrijk gebied voor Kolgans en in mindere mate ook voor Brandgans. De ganzen slapen op het Leekstermeer en foerageren in de omliggende graslanden. Lag het zwaartepunt in de jaren zeventig en tachtig aan de zuidoostzijde in de polder Matsloot-Roderwolde, tegenwoordig zitten ze meer verspreid. De laatste jaren neemt het aantal overwinterende ganzen weer toe na een dip in de jaren negentig.
De Lettelberterbergboezem heeft zich ontwikkeld tot een belangrijk slaap- en rustgebied voor Regenwulp (vele honderden), Grutto, Kemphaan, Scholekster, Bosruiter en Grote Zilverreiger. In het vroege voorjaar en in de nazomer rusten hier Lepelaars. Deze vogels broeden deels op Schiermonnikoog en na afloop van het broedseizoen trekken ze met de jongen naar het gebied. Zeldzame soorten van dit gebied zijn Koereiger, Zeearend en Roodhalsgans.


Toegankelijkheid


Het Leekstermeer kan worden bereikt vanuit Lettelbert. Vanaf de parkeerplaats aan Hooilanden nummer 12 loopt een wandeling van circa 4 km door het gebied. Aan deze wandelroute staat een observatiehut bij het plasje aan de oostzijde van de Lettelberterpetten. De wandelroute geeft een goed beeld van de Lettelberterpetten en op een aantal punten is er zicht op het open veenweidegebied. Vanuit Lettelbert loopt in zuidelijke richting een fietspad langs een uitkijktoren die uitzicht biedt op het Leekstermeer. Om de Lettelberterbergboezem te overzien moet u enkele kilometers over de kade wandelen; de ingang is aan de zuidzijde, via een bruggetje over het Lettelberterdiep.

____________________

Tekst ontleend aan: Roos, J.A. de, T. Jager, A.C. van Klinken 2009 Vogelgebieden in Groningen; uitgave van Avifauna Groningen.
Kaartje: Cartografische Dienst provincie Groningen
Foto: Ana Buren

Links: