14 | 12 | 2017

Rode Lijst 2004

Medewerkers van Vogelbescherming Nederland, SOVON en de overheid hebben de Rode Lijst samengesteld:
Rode Lijst helpt bij maken van keuzes bij natuurbescherming

De Rode Lijst 2004 is voor vogelbeschermers, natuurbeheerders en de overheid een onmisbaar instrument om deze soorten te beschermen. Het maakt de keuzes mogelijk die nodig zijn bij het bepalen van beschermingsactiviteiten, het stellen van prioriteiten in het soortenbeleid en het plannen van beheer. De belangrijkste reden waarom veel soorten op een rode lijst komen is aantasting van specifiek leefgebied. Bedreigde soorten kunnen niet gered worden zonder bescherming en verbetering van hun biotoop.

Criteria voor plaatsing op de Rode Lijst

Een belangrijk criterium is dat een soort na 1900 minimaal 10 jaar achtereen in Nederland gebroed moet hebben. Bij het bepalen van de mate van bedreiging is verder gekeken naar een combinatie van trend (achteruitgang in aantal broedparen en verspreiding) én zeldzaamheid (aantallen en verspreiding nu).
Om de trend te bepalen wordt het aantal broedvogels dat in 1960 aanwezig was, als referentie aangehouden. Om op de Rode Lijst te komen moet bij de algemenere soorten meer dan 50% achteruitgang zijn vastgesteld, voor zeldzamere soorten 25%.

Hoeveel soorten op de lijst?

Op de Rode Lijst 2004 staan 78 kwetsbare en bedreigde vogelsoorten. Van deze soorten is de verdeling over de categorieén als volgt:

  • 8 soorten (10 %) zijn verdwenen uit Nederland;
  • 12 soorten (15 %) zijn ernstig bedreigd;
  • 12 soorten (15 %) zijn bedreigd;
  • 20 soorten (26 %) zijn kwetsbaar;
  • 26 soorten (33 %) zijn gevoelig

Het ministerie van LNV hanteert sinds 1994 vaste uitgangspunten voor het opstellen van Rode Lijsten, gebaseerd op trend en zeldzaamheid. Om ook internationaal een vergelijk te kunnen maken van de toestand van vogelsoorten in Nederland zijn tevens de internationaal erkende criteria van de IUCN (International Union for the Conservation of Nature) toegepast.

De Nederlandse criteria zijn opgesteld om een overzicht te geven van de mate van bedreiging van een soort. De Rode Lijst volgens de Nederlandse methode kan daardoor worden gebruikt als basis voor het stellen van prioriteiten van beschermingsactiviteiten.

Belangrijkste criteria

  • In de periode na 1900 moet een soort minimaal een periode van 10 jaar achter elkaar in Nederland hebben gebroed.
  • Bij het bepalen van de mate van bedreiging is gekeken naar een combinatie van trend (achteruitgang in aantal broedparen en verspreiding) ten opzichte van 1960 en zeldzaamheid (aantallen nu en verspreiding nu).

Trend ten opzichte van 1960

Om de trend te bepalen wordt het aantal broedvogels dat in 1960 aanwezig was als referentie aangehouden. Om op de Rode Lijst te komen moet bij de algemene soorten meer dan 50% achteruitgang zijn vastgesteld (bij zeldzame en vrij zeldzame meer dan 25%). Er is ook naar achteruitgang in verspreiding gekeken, maar dat is maar voor een enkele soort relevant.

Klassen trend (% achteruitgang aantal broedvogels):

  • Stabiel of toegenomen <25%
  • Matig afgenomen 25-49%
  • Sterk afgenomen 50-74%
  • Zeer sterk afgenomen 75-100%
  • Maximaal afgenomen 100%

Zeldzaamheid

Bij zeldzaamheid wordt gekeken naar het aantal individuen en naar zeldzaamheid in verspreiding (aantal atlasblokken). Voor bijna alle soorten op de Rode Lijst is zeldzaamheid in aantal individuen het belangrijkste uitgangpunt. Voor een enkeling geeft de verspreiding de doorslag. Een soort als de grote stern bijvoorbeeld valt qua aantal in de klasse algemeen, maar kwalificeert voor de Rode Lijst op grond van verspreiding. Voor de visdief geldt ongeveer hetzelfde: is algemeen in aantal, maar vrij zeldzaam als het op verspreiding aankomt.

Klassen zeldzaamheid (op basis van aantal individuen):

  • zeer zeldzaam 1-249
  • zeldzaam 250-2.499
  • vrij zeldzaam 2.500-24.999
  • algemeen gelijk of >25.000

Mate van bedreiging (= combinatie van trend en zeldzaamheid):

VN Soorten die uit Nederland zijn verdwenen
Een soort krijgt deze status pas als het eerste jaar dat niet meer in Nederland werd gebroed tien of meer jaar geleden is en de soort sindsdien geen regelmatige broedvogel meer is.
VNW In het wild uit Nederland verdwenen soorten
In het wild uit Nederland verdwenen (geldt alleen voor de kwak), waarvan in gevangenschap een populatie in stand gehouden wordt.
EB Ernstig bedreigde soorten
Soorten die zeer sterk zijn afgenomen en zeer zeldzaam zijn.
BE Bedreigde soorten
Soorten die sterk zijn afgenomen en zeldzaam tot zeer zeldzaam zijn en soorten die zeer sterk zijn afgenomen en zeldzaam zijn.
KW Kwetsbare soorten
Soorten die zijn afgenomen en vrij tot zeer zeldzaam zijn en soorten die sterk tot zeer sterk zijn afgenomen en vrij zeldzaam zijn.
GE Gevoelige soorten
Soorten die stabiel of toegenomen zijn en zeer zeldzaam zijn en soorten die sterk tot zeer sterk zijn afgenomen en algemeen zijn.

Klik op de rode lijst-soort om te kijken waar deze in de provincie Groningen is waargenomen.

Nederlandse naam

VN

VNW

EB

BE

KW

GE

Roodhalsfuut

 

 

 

 

 

X

Roerdomp

 

 

 

X

 

 

Woudaap

 

 

X

 

 

 

Kwak

 

X

 

 

 

 

Kleine zilverreiger

 

 

 

 

 

X

Grote zilverreiger

 

 

 

 

 

X

Purperreiger

 

 

 

X

 

 

Wintertaling

 

 

 

 

X

 

Pijlstaart

 

 

 

X

 

 

Zomertaling

 

 

 

 

X

 

Slobeend

 

 

 

 

X

 

Brilduiker

 

 

 

 

 

X

Middelste zaagbek

 

 

 

 

 

X

Blauwe kiekendief

 

 

 

 

 

X

Grauwe kiekendief

 

 

X

 

 

 

Boomvalk

 

 

 

 

X

 

Slechtvalk

 

 

 

 

 

X

Korhoen

 

 

X

 

 

 

Patrijs

 

 

 

 

X

 

Porseleinhoen

 

 

 

 

X

 

Kleinst waterhoen

X

 

 

 

 

 

Kwartelkoning

 

 

 

 

X

 

Steltkluut

 

 

 

 

 

X

Griel

X

 

 

 

 

 

Bontbekplevier

 

 

 

 

X

 

Strandplevier

 

 

 

X

 

 

Goudplevier

X

 

 

 

 

 

Bonte strandloper

X

 

 

 

 

 

Kemphaan

 

 

X

 

 

 

Watersnip

 

 

 

X

 

 

Grutto

 

 

 

 

 

X

Tureluur

 

 

 

 

 

X

Oeverloper

 

 

 

 

 

X

Dwergmeeuw

 

 

X

 

 

 

Grote mantelmeeuw

 

 

 

 

 

X

Lachstern

X

 

 

 

 

 

Grote stern

 

 

 

X

 

 

Visdief

 

 

 

 

X

 

Dwergstern

 

 

 

 

X

 

Zwarte stern

 

 

 

X

 

 

Zomertortel

 

 

 

 

X

 

Koekoek

 

 

 

 

X

 

Kerkuil

 

 

 

 

X

 

Steenuil

 

 

 

 

X

 

Ransuil

 

 

 

 

X

 

Velduil

 

 

X

 

 

 

Nachtzwaluw

 

 

 

 

X

 

Hop

X

 

 

 

 

 

Draaihals

 

 

X

 

 

 

Groene specht

 

 

 

 

X

 

Kuifleeuwerik

 

 

X

 

 

 

Veldleeuwerik

 

 

 

 

 

X

Boerenzwaluw

 

 

 

 

 

X

Huiszwaluw

 

 

 

 

 

X

Duinpieper

 

 

X

 

 

 

Graspieper

 

 

 

 

 

X

Gele kwikstaart

 

 

 

 

 

X

Engelse kwikstaart

 

 

 

X

 

 

Nachtegaal

 

 

 

 

X

 

Paapje

 

 

 

X

 

 

Tapuit

 

 

 

X

 

 

Kramsvogel

 

 

 

 

 

X

Snor

 

 

 

 

X

 

Grote karekiet

 

 

 

X

 

 

Spotvogel

 

 

 

 

 

X

Grauwe vliegenvanger

 

 

 

 

 

X

Matkop

 

 

 

 

 

X

Kortsnavelboomkruiper

 

 

 

 

 

X

Wielewaal

 

 

 

 

X

 

Grauwe klauwier

 

 

 

X

 

 

Klapekster

 

 

X

 

 

 

Roodkopklauwier

X

 

 

 

 

 

Raaf

 

 

 

 

 

X

Huismus

 

 

 

 

 

X

Ringmus

 

 

 

 

 

X

Kneu

 

 

 

 

 

X

Ortolaan

 

 

X

 

 

 

Grauwe gors

 

 

X